Ξεχασμένες ιστορίες 1: Αϊτή

Η ξεχασμένη (ειδησεογραφικά) Αϊτή, είδε προχτές τα 5 λεπτά δημοσιότητάς της χάρη σε ένα βίντεο που δείχνει το βιασμό μιας 18χρονης αϊτινής από 4 ουρουγουανούς στρατιώτες του ΟΗΕ. Είχε δει και μερικά λεπτά δημοσιότητας ακόμη πέρυσι με το σεισμό και τη χολέρα που ακολούθησε (την οποία επίσης εισάγανε στρατιώτες του ΟΗΕ). Στις ειδήσεις που πέρασαν από τις οθόνες μας όμως, κανείς δεν εξήγησε τι ακριβώς είναι αυτό που φυλάνε οι στρατιώτες του ΟΗΕ στην Αϊτή. Τη χώρα ίσως με την πιο ενδιαφέρουσα και διδακτική σύγχρονη ιστορία.

Το 1791, εμπνευσμένοι από τη γαλλική επανάσταση, οι σκλάβοι και οι μη-λευκοί ελεύθεροι άνθρωποι, με ηγέτη τον Toussaint Louverture, επαναστατούν για να ζητήσουν κοινωνικά δικαιώματα και την κατάργηση της σκλαβιάς.  Κάτι το οποίο πετυχαίνουν το 1974 αφού έδιωξαν Ισπανούς και Βρετανούς από το νησί (η Αϊτή ήταν αποικία των γάλλων ακόμα και μετά τη γαλλική επανάσταση οι γάλλοι ήταν οκ με την κατάργηση της σκλαβιάς). Το 1801 οι αϊτινοί ψηφίζουν νέο Σύνταγμα με το οποίο κατοχυρώνουν την ανεξαρτησία τους. Ο Ναπολέων στέλνει τον κουνιάδο του Charles Leclerc με 20.000 στρατιώτες να επανακαταλάβει τη χώρα, αλλά λίγους μήνες μετά, το μεγαλύτερο μέρος των στρατευμάτων έχουν πεθάνει από κίτρινο πυρετό. Συνολικά θα σκοτωθούν 50.000 γάλλοι στρατιώτες και 18 στρατηγοί. Ο Leclerc τελικά θα καλέσει σε συνομιλίες τον Louverture. Όταν αυτός εμφανίστηκε, τον απήγαγε και τον έστειλε στη Γαλλία όπου φυλακίστηκε και 2 χρόνια αργότερα πέθανε από πνευμονία σε απαράδεκτες συνθήκες κράτησης.

Επειδή όμως οι ηγέτες δεν κάνουν την επανάσταση, αλλά η επανάσταση τους ηγέτες, ο πόλεμος  θα συνεχιστεί, με ηγέτη τον μέχρι τότε στρατηγό του Louverture, τον Dessalines που θα αποδειχτεί στρατηγικά ιδιοφυής και θα κερδίσει τον πόλεμο μετά τη -βγαλμένη από ταινίες- μάχη του Vertieres. Την 1η Ιανουαρίου του 1804 θα κερδίσουν την ανεξαρτησία τους και θα ονομάσουν τη χώρα τους Ayiti (Αϊτή), λέξη που στα ινδιάνικα σημαίνει «σπίτι της μητέρας της γης» και στα αφρικανικά «ιερή γη ή πατρίδα», λέξη που σηματοδοτεί την ειρηνική συνύπαρξη της πλειοψηφίας των αφρικανών και της μειοψηφίας των ινδιάνων κατοίκων της Αϊτής.

Συνοπτικά, από κει και πέρα οι αμερικάνοι θα εισβάλλουν το 1915 και θα φύγουν το 1934, αλλά στην 20ετία που έμειναν, κατέλαβαν γη που ήταν αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στην Αϊτή και τους μοναδικούς τους γείτονες, τη Δομινικανή Δημοκρατία. Με το που φύγανε λοιπόν, ο δομινικανός δικτάτορας σκότωσε μέσα σε 3 μέρες 10-20.000 αϊτινούς που έμεναν απ τη δική του πλευρά των συνόρων και δημιούργησε την πολιτική του «αντι-αϊτινισμού» που διδασκόταν στα σχολεία, στοχοποιώντας τους -κυρίως μαύρους- κατοίκους της Αϊτής. Ακολούθησαν μια σειρά από δικτατορίες και δημοκρατίες μέχρι το 1990.

Το 1990 εκλέγεται με 67% ο Aristide, ουσιαστικά ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος, πρώην καθολικός ιερέας και οπαδός της θεολογίας της απελευθέρωσης. Λίγους μήνες αργότερα ανατρέπεται με στρατιωτικό πραξικόπημα. Τους λίγους μήνες που έμεινε πρόεδρος, είχε προσπαθήσει να περάσει μεγάλες μεταρρυθμίσεις στις οποίες αντιστάθηκαν η επιχειρηματική και στρατιωτική ελίτ. Προσπάθησε να θέσει το στρατό υπό πολιτικό έλεγχο, ξεκίνησε έρευνες για περιπτώσεις καταπάτησης ανθρωπίνων δικαιωμάτων και απαγόρευσε τη μετανάστευση διάσημων αϊτινών, προτού εξεταστούν οι τραπεζικοί τους λογαριασμοί. Το πραξικόπημα που τον ανέτρεψε, χρηματοδοτήθηκε και στηρίχτηκε από τις ΗΠΑ, στις οποίες και μεταφέρθηκε και ο Aristide. Στο πραξικόπημα συμμετείχαν υψηλόβαθμα στελέχη των Αϊτινών μυστικών υπηρεσιών που χρηματοδοτούντουσαν από τις ΗΠΑ στα πλαίσια του «πολέμου ενάντια στα ναρκωτικά» τη δεκαετία του ’80.

Ο μέχρι το ’92, χρηματοδοτούμενος από τις ΗΠΑ, Emmanuel Constant ιδρύει το ’93 το Μέτωπο για Πρόοδο της Αϊτής, το οποίο στοχοποιούσε και σκότωνε υποστηρικτές του Aristide για να κάμψει το κίνημα ενάντια στη χούντα. Κατά τη διάρκεια της εξορίας του Aristide, ο ΟΗΕ ξεκίνησε εμπάργκο για να πιέσει τη χούντα, το οποίο γονάτισε την ήδη αδύναμη αϊτινή οικονομία. Το εμπάργκο το έσπασε ο πατέρας Μπους (και στη συνέχεια ο Κλίντον), εξαιρώντας πολλές αμερικανικές εταιρίες από αυτό και πουλώντας πετρέλαιο και στήριξη στη χούντα.

Το 1994, μετά από διεθνείς πιέσεις η χούντα αποχωρεί και ο Aristide επιστρέφει στη χώρα. Διαλύει τον αϊτινό στρατό και τον αντικαθιστά με πολιτική αστυνομία. Ο Τσόμσκι γράφει για την περίοδο: «Όταν ο Κλίντον επανέφερε τον Aristide – ο Κλίντον φυσικά υποστήριξε τη χούντα, άλλη μια κρυμμένη ιστορία… την υποστήριξε πολύ για την ακρίβεια. Επέτρεψε ακόμη στην Texaco να στέλνει πετρέλαιο στη χούντα, κατά παράβαση των διεθνών οδηγιών. Το ίδιο έκανε κι ο πατέρας Μπους- τελικά επέτρεψε στον πρόεδρο να επιστρέψει, αλλά με τον όρο οτι θα δεχόταν τα προγράμματα του Marc Bazin, του υποψηφίου των ΗΠΑ τον οποίο είχε κερδίσει στις εκλογές του 1990. Και αυτό σήμαινε σκληρό νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα, χωρίς δασμούς στις εισαγωγές. Στην πράξη, αυτό σήμαινε οτι η Αϊτή θα έπρεπε να εισάγει ρύζι και άλλα γεωργικά προϊόντα από αμερικανικές επιχειρήσεις, οι οποίες πουλούσαν φτηνότερα χάρη στις κρατικές επιδοτήσεις από τις οποίες βγάζανε τα κέρδη τους.»

Αυτό, διέλυσε τη γεωργική οικονομία της Αϊτής και άρχισε η υπερσυγκέντρωση στις πόλεις. Το ’96, ο Aristide δεν είχε δικαίωμα επανεκλογής, τις εκλογές όμως κέρδισε ο πολιτικός του σύμμαχος Rene Preval με 88% των ψήφων. Το 2000, ο Aristide είχε αποχωρήσει από το κόμμα, θεωρώντας οτι έχει απομακρυνθεί από το λαό και έφτιαξε νέο, το οποίο κέρδισε τις εκλογές. Κάτι που δεν άρεσε καθόλου στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την αμερικανική κυβέρνηση, στις εκλογές συμμετείχε μόλις το 10% των πολιτών, ενώ σύμφωνα με τους διεθνείς παρατηρητές (και το CNN), συμμετείχαν 50-60% των πολιτών (παρ ότι η αντιπολίτευση καλούσε σε εκλογικό εμπάργκο) και ο Aristide συγκέντρωσε το 92% των ψήφων.

Στη νέα του θητεία, ο Aristide ζήτησε από τη Γαλλία να πληρώσει 21 δισ. δολλάρια ως αποζημίωση για τα 90 εκ. χρυσά φράγκα που είχε πάρει εκβιαστικά η Γαλλία από την Αϊτή την περίοδο 1825-1947. Αυτή η απαίτηση θεωρήθηκε ίσως η σημαντικότερη αιτία για το στρατιωτικό πραξικόπημα που τον ανέτρεψε το 2004 (έτσι πληρώνουν οι γάλλοι το εξωτερικό τους χρέος, όχι σαν κάτι άλλους). Με αφορμή τη δολοφονία ενός αρχηγού της τοπικής μαφίας, για την οποία η αντιπολίτευση κατηγόρησε τον Aristide, οι αντιπολιτευόμενοι σχημάτισαν το Εθνικό Επαναστατικό Μέτωπο για την Απελευθέρωση της Αϊτής το οποίο σταδιακά κατέλαβε τη χώρα (με τη βοήθεια των ΗΠΑ φυσικά). Ο Aristide μεταφέρθηκε στις ΗΠΑ με την προσφιλή μέθοδο της απαγωγής. Η Naomi Klein, δημοσίευσε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνομιλία που είχε το 2005 με τον Aristide. Ο λόγος που έδωσε για τα 2 πραξικοπήματα εναντίον του ήταν:

«μετά το 1994… διαπραγματευτές των ΗΠΑ απαίτησαν ένα πράγμα από τον Aristide που δε μπορούσε να δεχτεί: την άμεση πώληση των κρατικών υπηρεσιών και επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένης της τηλεφωνίας και του ηλεκτρισμού. Ο Aristide αντέτεινε πως η άναρχη ιδιωτικοποίηση θα μετατρέψει τα κρατικά μονοπώλια σε ιδιωτικές ολιγαρχίες, αυξάνοντας τα πλούτη της αϊτινής ελίτ και αφαιρώντας από τους φτωχούς τον εθνικό τους πλούτο».

Κι εκεί μπήκε κι ο ΟΗΕ. Η «αποστολή σταθεροποίησης» των Ηνωμένων Εθνών που έφτασε το 2004 για να καταστείλει τις μεγάλες κινητοποίησεις ενάντια στη στρατιωτική χούντα παραμένει εκεί, οι περισσότεροι από αυτούς δε μιλάνε τη γλώσσα (γαλλικά), απαγορεύεται να δικαστούν στη χώρα για τα εγκλήματα που κάνουν (απλά απελαύνονται) και συμπεριφέρονται (γιατί είναι) ως στρατός κατοχής. Στο μεταξύ έγγραφα που δημοσίευσε πρόσφατα το Wikileaks, αποκάλυψαν οτι οι ΗΠΑ έχουν ξοδέψει ανεπιτυχώς δεκάδες εκατομμύρια δολλάρια σε καμπάνιες δυσφήμισης του Aristide ώστε να τον εμποδίσουν να επιστρέψει στην Αϊτή, στερώντας του τη λαϊκή βάση.  Στις καμπάνιες αυτές προσπάθησαν να παρουσιάσουν τον Aristide ως έμπορο ναρκωτικών, παραβιαστή ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αιρετικό ακόλουθο πρακτικών βουντου.

H σελίδα του ΟΗΕ για την αποστολή στην Αϊτή, περιγράφει το λόγο της αποστολής ως εξής: «Η πολυεθνική αποστολή του ΟΗΕ εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας το Φεβρουάριο του 2004, αφού ο Πρόεδρος Bertrand Aristide αποχώρησε από την Αϊτή για την εξορία μετά το αποτέλεσμα μιας ένοπλης αντιπαράθεσης που επεκτάθηκε σε πολλές πόλεις της χώρας.»

Δεν ξέρω πως το λένε στη Γαλλία, αλλά στο χωριό μου, όταν «σταθεροποιείς» μια χώρα που έχει χούντα, πάει να πει οτι στηρίζεις τη χούντα…

Advertisements
  1. #1 by CrazyTourist1 on Σεπτεμβρίου 14, 2011 - 1:25 μμ

    Μετα από τέτοιες ιστορίες θα γίνεις ο δικός μου αγαπημένος! Θέλω κι άλλες να τις διαβάζω στη σκοπιά 🙂
    Φιλάκια

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: